Ad Kemperman: 'Ziel en Zakelijkheid, dat is de essentie van OHSAS 18001'
Het Gemeentelijk Aannemingsbedrijf in Roosendaal was in 2005 een van de eerste organisaties in Nederland die het OHSAS 18001 certificaat in ontvangst mocht nemen. De grote stuwende kracht achter dit systeem is Ad Kemperman. Sinds zijn aantreden als Hoof Openbare Werken bij het Gemeentelijk Aannemingsbedrijf (GA) van de gemeente Roosendaal in 2002 is er veel veranderd, heel veel.
Het is vrijdagochtend 25 september 2009 als ik het kantoor van de heer Kemperman binnenloop. Slechts een paar dagen eerder had ik, op mijn verzoek om dit interview, vrijwel onmiddellijk een uitnodiging ontvangen. Een dikke schrijfmap, vol vragen, vergezelt me. Ze blijken niet nodig. Na de eerste vraag komt er een stortvloed aan informatie, anekdotes en wijsheden.
U bent sinds 2005 OHSAS 18001 gecertificeerd. Wat was voor u destijds de doorslaggevende factor voor de invoering van dit Systeem?
“De invoering van OHSAS is eigenlijk vanuit een ander uitgangspunt begonnen. Bij mijn aanstelling in 2002 trof ik een organisatie waar nodig aandacht diende te worden besteed aan de Veiligheid en Gezondheid van de medewerkers. Ik ben toen van start gegaan met de invoering van het VCA systeem om duidelijk in kaart te krijgen waar de knelpunten lagen en, van daar uit, oplossingsgericht te werk te gaan.
En in den beginne was er weerstand, veel weerstand. De mensen zagen het nut van het systeem niet in, of verzetten zich tegen deelname aan de cursussen. Maar het is, na overtuiging, gelukt en het heeft nadien wel degelijk zijn vruchten afgeworpen. BOL training en advies heeft ons met de invoering van VCA bijgestaan. Toen Eric Bol, vanuit zijn aanvullende opleiding, als afstudeerproject de invoering van OHSAS 18001 koos, en mij de waarde hiervan liet inzien, was de beslissing snel genomen om dit systeem ook voor het GA in te voeren. Zo is het eigenlijk in het kort gegaan.
Doordat we het VCA certificaat inmiddels hadden vergde de invoering van OHSAS niet zo heel veel extra tijd. Eenmaal ingevoerd kun je het arbomanagementsysteem volgens OHSAS 18001 in stapjes implementeren. De norm geeft een raamwerk: het exact invullen van met name de zorgsystemen vraagt om meer expertise. Maar daar hoef je jezelf niet mee te overvoeren; je werkt gefaseerd en gedoseerd. Je werk alleen die onderwerpen uit waaraan op dat moment of in de (nabije) toekomst behoefte is. Dat is het fijne van een managementsysteem volgens OHSAS 18001: het is weliswaar beleidsmatig, maar praktisch, want het is een systeem op maat. Het is een intermenselijk systeem. Bij ons kwamen na een inventarisatie van arborisico’s instructies die op basis van de VCA-checklist niet zouden zijn gevoerd. Het gaat dan om instructies over bijvoorbeeld normaal met elkaar omgaan, assertiviteit en bekwaam omgaan met boze burgers.
In de dagelijkse uitvoering vergt OHSAS niet enorm veel tijd. Natuurlijk heb ik een ‘to do list’ waarvoor ik aan het begin van het jaar een planning maak waarin onder meer fysieke belasting op de werkplek, fysische belasting, machine veiligheid, psychosociale belasting en bijzondere situaties gepland staan. Deze voeren we uit volgens de plan-do-check-act cyclus, zodat de opwaartse spiraal gewaarborgd blijft. Ik probeer me aan die planning te houden, maar soms moeten dingen situationeel iets naar voren geschoven worden, er zijn nu eenmaal veel factoren die meespelen.
En, hoewel ik begrijp dat je graag het tegendeel wilt vermelden, zijn er helaas soms nog altijd ongevallen op de werkplek. Het aantal is na de invoering van OHSAS niet significant minder geworden. De bijdrage van OHSAS is niet zo zeer het voorkomen van ongevallen, maar vooral, het creëren van bewustwording in de breedste zin des woords, niet alleen het inzicht in, maar ook de herkenning van, de mogelijke gevaren tijdens het werk. Deze bewustwording heeft bij ons haast een mentaliteitsverandering teweeg gebracht. Een ware ommezwaai op de werkvloer. Waar het voorheen ‘stoer’ leek om dwars te liggen en al dan niet quasi nonchalant te zijn, is het nu zo dat de medewerkers elkaar aanspreken op ongewenst en onverantwoord gedrag. Ze tolereren niet van elkaar dat ze er met de pet naar gooien. Ze zijn enthousiast, gemotiveerd en betrokken. Als voorbeeld en ‘maatstaf’: bij het laatste personeelsuitje waren we zo goed als compleet, ook veel partners waren meegekomen. Zulke dingen doen me goed, het geeft aan dat het werk voor hen niet alleen maar een inkomen is.
We hebben regelmatig een aantal medewerkers via Novadic Kentron (verslavingszorg) of Sociale Dienst. Dat zijn projecten die ik stimuleer. Iemand die echt wil, laat ik niet vallen. Bovendien leert het mij en de anderen te relativeren. En ja, natuurlijk hebben we wel eens medewerkers gehad die zich niet achter ons beleid en werkwijze scharen, maar ik durf te stellen dat dat aantal momenteel vrijwel nihil is, evenals het grijze ziekteverzuim.
Soms is het handelen, zoals in alle bedrijfstakken, een spagaat; we willen ons werk zo goed mogelijk doen, we willen graag dat de burger tevreden is met zijn leefomgeving, anderzijds noopt ons budget ons soms tot beslissingen die ons niet in dank afgenomen worden. Als een veld op een bepaalde locatie al 30 jaar gemaaid wordt, thans niet meer omdat er minder geld ter beschikking is, dan wekt dat soms wrevel en onbegrip op. Om dat soort situaties correct op te lossen hebben de medewerkers aan het begin van dit jaar een training ‘Omgaan met Agressie en Integriteit’ gevolgd. Het gaat er niet om dat deze training ineens iets wezenlijks verandert aan iemand, het zijn handvaten die aangereikt worden waar de medewerker in de praktijk op terug kan vallen. Het creëert theoretisch gezien inzicht in de verschillende typen agressie, de oorsprong van de agressie en de manieren waarop de-escalerend opgetreden kan worden, maar de hoofdzaak is toch wederom bewustwording.
Kort samengevat is het heel leuk als je door de invoering van OHSAS 18001 publiciteit krijgt of als je de prijs ‘fluitend naar je werk’ wint, maar uiteindelijk is dat bijzaak. Je moet het voor je mensen doen, dat is de enige goede reden. De effecten zijn niet altijd meetbaar. Ik bedoel daarmee: hoe meet je enthousiasme, inzet of arbeidsvreugde en de betere prestaties die de organisatie daaruit voortvloeiend wegzet. Maar overall is OHSAS het systeem dat Ziel en Zakelijkheid combineert.
”Ziel en Zakelijkheid, dat is de essentie van OHSAS"
